Trong lịch sử báo chí Việt Nam, từ những năm 60 thế kỉ 19 đã có một số báo lần lượt ra đời tại Sài Gòn, Hà Nội và một vài địa phương khác. Những năm đầu thế kỷ 20, hàng loạt tờ báo của người Việt Nam được xuất bản, tập hợp nhiều nhà văn, nhà báo, nhà trí thức theo từng nhóm nhỏ nhưng có các khuynh hướng chính trị khác nhau, nên không thể tập hợp vào chung một tổ chức thống nhất. Đến ngày 21/6/1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), báo "Thanh niên" do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập, ra mắt số đầu tiên thì dòng báo chí cách mạng Việt Nam mới bắt đầu hình thành.
Báo Thanh Niên số ra ngày 3/10/1925 (Nguồn: Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước)
Từ khi có báo "Thanh niên", báo chí Việt Nam giương cao ngọn cờ cách mạng, nói lên ý chí, khát vọng của dân tộc Việt Nam và chỉ rõ phương hướng đấu tranh của nhân dân Việt Nam vì độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội. Nói khái quát là báo Thanh niên mở đầu cuộc Cách mạng tư tưởng, đưa nền tảng tư tưởng truyền thống của dân tộc mình lên một tầm cao mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là người đào tạo lớp làm báo vô sản đầu tiên của Việt Nam như Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu, Lê Duy Điềm, Trương Văn Lĩnh...
Ngày 2/6/1950, Chính phủ chính thức quyết định cho thành lập Hội "Những người viết báo Việt Nam" (Hội Nhà Báo Việt Nam ngày nay). Đến tháng 7/1950, Tổ chức Báo chí quốc tế (OIJ) nhóm họp ở Phần Lan đã công nhận Hội những người viết báo Việt Nam là thành viên chính thức của tổ chức.
Tháng 2/1985, theo đề nghị của Hội Nhà báo Việt Nam, Ban Bí thư Trung ương Ðảng ra quyết định số 52 ngày 5/2/1985 lấy ngày ra số đầu tiên của báo Thanh Niên làm ngày Báo chí Việt Nam (21/6/1925) nhằm nâng cao vai trò và trách nhiệm xã hội của báo chí, thắt chặt mối quan hệ giữa báo chí với công chúng, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí. Ngày 21/6/1985, lần đầu tiên giới báo chí cả nước tổ chức Lễ kỷ niệm ngày Báo chí Việt Nam và kỷ niệm 60 năm Báo Thanh Niên xuất bản số đầu tiên. Ðây là ngày lễ không chỉ của riêng giới báo chí mà là ngày lễ của nhân dân cả nước, vì báo chí là sự nghiệp của toàn dân.
Ngày 21/6/2000, nhân kỉ niệm 75 năm ngày Báo chí Việt Nam, theo đề nghị của Hội Nhà báo Việt Nam, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đồng ý gọi ngày Báo chí Việt Nam là ngày Báo chí cách mạng Việt Nam.
Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự tin yêu và ủng hộ của nhân dân, báo chí cách mạng nước ta luôn gắn liền với lịch sử hào hùng của dân tộc, thật sự là vũ khí tinh thần sắc bén của Đảng và Nhà nước trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, là diễn đàn của nhân dân trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Qua các giai đoạn lịch sử, các thế hệ nhà báo cách mạng thật sự là những chiến sĩ xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng, như chính lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đối với những người làm báo cách mạng. Đội ngũ các nhà báo đã tích cực tham gia và tự hào đóng góp xứng đáng vào tiến trình lịch sử của dân tộc trong hơn 100 năm qua.
Hiện nay, hoạt động báo chí trong trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tiếp tục sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước, được Nghị quyết Đại hội XIV đã xác định rõ các nhiệm vụ, yêu cầu trọng tâm đối với báo chí, xuất bản,... Đó là: Đối với lực lượng báo chí, xuất bản: Chúng ta cần quyết tâm xây dựng nền báo chí, xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại. Đây là mục tiêu, là nhiệm vụ, là nguyên tắc vận hành của báo chí, xuất bản trong giai đoạn hiện nay.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với các nhà báo vào năm 1960.
Các cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí, xuất bản cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”, phải tạo ra không gian phát triển mới để báo chí, xuất bản thực hiện sứ mệnh dẫn dắt, định hướng thông tin, góp phần bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia, tạo lập giá trị xã hội. Các cơ quan báo chí, phải thực hiện tốt chức năng thông tin, tuyên truyền “đúng, nhanh, hay và sắc bén”, giữ vai trò tiên phong, trụ cột, xung kích trên mặt trận tư tưởng của Đảng; các nhà xuất bản phải cho ra đời những xuất bản phẩm xứng tầm với sự đổi thay của đất nước. Cùng với nội dung, cần đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện để nắm bắt và làm chủ không gian truyền thông, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng những luận cứ khoa học và thuyết phục; phải trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin, cổ vũ khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, trường tồn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Cấp ủy, tổ chức đảng cơ quan báo chí, nhà xuất bản quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới và Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, truyền thông trên không gian mạng trong tình hình mới./.
BBT