Giá cước cao làm giảm sức hút của vận tải đường sắt
Theo UBND tỉnh Lào Cai, vận tải đường sắt liên vận quốc tế đang được Tổng công ty Đường sắt Việt Nam xác định là một trong ba lĩnh vực trọng tâm nhằm thúc đẩy tăng trưởng sản lượng vận tải trong năm 2026. Tuy nhiên, thực tế cho thấy lượng hàng hóa thông quan qua tuyến đường sắt quốc tế Lào Cai - Hà Khẩu đang có xu hướng giảm đáng kể.
Số liệu từ cơ quan Hải quan cho thấy, năm 2025 tổng khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu và các loại hình vận chuyển qua cửa khẩu đạt hơn 307 nghìn tấn, giảm khoảng 20% so với năm 2024. Đáng chú ý, trong 5 tháng đầu năm 2026, sản lượng tiếp tục giảm khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước.
Theo đánh giá của địa phương, một trong những nguyên nhân chính khiến sức cạnh tranh của tuyến vận tải này suy giảm là mức giá cước vận chuyển trên chặng nội vùng từ ga Lào Cai đến ga Lào Cai biên giới và ngược lại hiện đang ở mức khá cao so với thực tế vận hành.
Cụ thể, mức cước được áp dụng dao động từ khoảng 90.000 - 101.000 đồng/tấn cho quãng đường chỉ từ 2,5 - 3,5km. Đây là đoạn vận chuyển ngắn, chủ yếu phục vụ hoạt động trung chuyển, sang tải và kết nối hàng hóa liên vận quốc tế trong khu vực cửa khẩu.
Trong khi đó, tuyến đường sắt từ khu vực cảng Hải Phòng đến ga Lào Cai có chiều dài khoảng 350 - 390km, gấp gần 100 lần quãng đường nội vùng nói trên nhưng mức cước chỉ cao hơn khoảng 15.000 - 16.000 đồng/tấn.
Giá cước cao làm giảm sức hút của vận tải đường sắt. (Ảnh minh hoạ, nguồn VGP)
Không chỉ vậy, giá nhiên liệu diesel – một trong những yếu tố cấu thành quan trọng của chi phí vận tải đường sắt – đã giảm trong thời gian qua nhưng giá cước hiện hành chưa được điều chỉnh tương ứng.
Theo UBND tỉnh Lào Cai, mức chi phí này đang tạo áp lực lớn đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics và vận tải, đặc biệt là những mặt hàng có giá trị gia tăng thấp nhưng khối lượng lớn như lưu huỳnh, phân bón, nông sản hay quặng khoáng sản. Điều này làm giảm đáng kể lợi thế cạnh tranh của vận tải đường sắt so với các phương thức vận tải khác.
Kiến nghị rà soát toàn diện cơ cấu giá cước
Để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và phát huy hiệu quả tuyến vận tải liên vận quốc tế qua cửa khẩu Lào Cai, UBND tỉnh đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cùng các đơn vị vận tải liên quan khẩn trương rà soát, đánh giá toàn diện cơ cấu giá cước và các khoản phụ thu đang áp dụng đối với hoạt động vận tải hàng hóa liên vận quốc tế.
Địa phương kiến nghị sớm xem xét điều chỉnh giảm giá cước vận chuyển trên chặng nội vùng từ ga Lào Cai đến ga Lào Cai biên giới phù hợp với thực tế vận hành cũng như biến động của các yếu tố đầu vào, đặc biệt là giá nhiên liệu. Đồng thời, cần tách riêng mức giá cước của chặng nội vùng này trong các lần công bố điều chỉnh giá tiếp theo nhằm bảo đảm tính minh bạch và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, tỉnh Lào Cai cũng đề xuất tăng cường phối hợp giữa ngành đường sắt với cộng đồng doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu để xây dựng các phương án vận chuyển linh hoạt, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả khai thác tuyến vận tải quốc tế.
Theo địa phương, việc duy trì cơ chế trao đổi thường xuyên giữa Bộ Xây dựng, ngành đường sắt và chính quyền tỉnh sẽ giúp kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành, qua đó tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động logistics và thương mại biên giới.
Phát huy vai trò cửa ngõ giao thương Việt Nam - Trung Quốc
Tuyến đường sắt liên vận quốc tế Việt Nam - Trung Quốc qua cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu được đánh giá là một trong những tuyến vận tải chiến lược kết nối hành lang kinh tế giữa hai nước, góp phần thúc đẩy giao thương hàng hóa và hợp tác kinh tế khu vực.
Những năm qua, tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu quốc tế ga Lào Cai duy trì ở mức hàng trăm triệu USD mỗi năm. Riêng năm 2025, giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu này đạt gần 440 triệu USD. Hiện trung bình mỗi ngày có khoảng 3 - 4 đoàn tàu thực hiện hoạt động xuất nhập cảnh.
Trong bối cảnh nhu cầu phát triển logistics xanh, vận tải khối lượng lớn và kết nối chuỗi cung ứng xuyên biên giới ngày càng gia tăng, việc rà soát, điều chỉnh các yếu tố chi phí chưa hợp lý được xem là giải pháp cần thiết để khôi phục đà tăng trưởng của vận tải đường sắt liên vận quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh cho hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai trong thời gian tới.
Minh Lý